Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce

Jeden z założycieli odrodzonego Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce, jego wieloletni prezydent, poseł na Sejm RP i jeden z najbardziej rozpoznawalnych liderów protestów kolejowych lat 90. Jan Zaborowski przez ponad dekadę współtworzył historię polskiego ruchu związkowego, stając na czele środowiska maszynistów w okresie głębokich przemian ustrojowych i gospodarczych. Dziś, 8 października, w Olsztynie odbyły się uroczystości pogrzebowe tego zasłużonego działacza. Zmarł w wieku 67 lat.

Jan Zaborowski należał do pokolenia związkowców, które pod koniec lat 80. podjęło się odbudowy samodzielnej organizacji zawodowej maszynistów. Był nie tylko świadkiem narodzin współczesnego ZZM, ale jednym z głównych animatorów tego procesu. Jako pierwszy przewodniczący reaktywowanego Związku, a następnie jego wieloletni prezydent, kierował organizacją w czasach, kiedy polska kolej przechodziła niezwykle trudne przeobrażenia, a jej pracownicy musieli na nowo wywalczyć sobie miejsce w zmieniającej się rzeczywistości społecznej i gospodarczej.

Od olsztyńskiej lokomotywowni do kierowania ogólnopolskim związkiem

Jan Zaborowski urodził się 10 stycznia 1959 roku w Olsztynie. W rodzinnym mieście ukończył Technikum Kolejowe Ministerstwa Komunikacji, zdobywając w 1980 roku wykształcenie w zakresie eksploatacji i naprawy taboru kolejowego oraz kwalifikacje technika mechanika pojazdów trakcyjnych. Związany zawodowo z koleją i olsztyńskim środowiskiem maszynistów, z czasem zaangażował się w działalność związkową, która stała się najważniejszą częścią jego życia publicznego.

Jego droga do przywództwa ZZM rozpoczęła się w przełomowym 1989 roku. 7 lipca 1989 roku w świetlicy noclegowni Warszawa–Praga odbyło się zebranie założycielskie odradzającego się Związku. Jan Zaborowski znalazł się w czteroosobowym tymczasowym zarządzie, obok Kazimierza Gontarczyka, Kazimierza Ellwarta i Waldemara Wiechetka.

Kolejne spotkanie grupy założycielskiej odbyło się 20 września 1989 roku w Olsztynie. Przyjęto wówczas statut i uchwały niezbędne do rozpoczęcia działalności organizacji. Niespełna miesiąc później, 13 października 1989 roku, Sąd Wojewódzki w Warszawie dokonał rejestracji Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce. Był to moment o historycznym znaczeniu – po ponad czterech dekadach od rozwiązania przedwojennego ZZM maszyniści odzyskali własną, samodzielną reprezentację zawodową.

Podczas I Walnego Krajowego Zjazdu Delegatów, zorganizowanego w dniach 5–6 kwietnia 1990 roku w Gdańsku Stogach, 155 delegatów reprezentujących maszynistów z całej sieci PKP wybrało Jana Zaborowskiego na pierwszego przewodniczącego reaktywowanego Związku.

W kolejnych latach Zaborowski dwukrotnie stał na czele organizacji – w latach 1990–1995 oraz 1997–2001. Łącznie kierował nią przez dziewięć lat, należąc do najważniejszych postaci pierwszego okresu jej współczesnej historii.

Lata walki o prawa maszynistów

Początek lat 90. był okresem niezwykle burzliwym dla polskiej kolei. Transformacja gospodarcza, zmiany organizacyjne w PKP, spory płacowe oraz narastająca niepewność dotycząca przyszłości zatrudnienia i uprawnień pracowniczych powodowały liczne konflikty między załogami a kierownictwem przedsiębiorstwa i władzami państwowymi.

Pod przywództwem Jana Zaborowskiego odrodzony ZZM szybko stał się organizacją zdolną do prowadzenia zdecydowanych działań protestacyjnych.

Już w maju 1990 roku doszło do strajku maszynistów w Słupsku. We wrześniu tego samego roku Związek przeprowadził akcję ostrzegawczą, a w kolejnych latach podejmował następne protesty i spory zbiorowe.

Jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń tego okresu była „głodówka” maszynistów na Dworcu Centralnym w Warszawie, trwająca od 16 do 28 września 1991 roku. Przez niemal dwa tygodnie protestujący kolejarze prowadzili dramatyczną akcję w obronie swoich postulatów. Zachowane fotografie przedstawiają uczestników protestu śpiących pod kocami na prowizorycznych posłaniach oraz prowadzących rozmowy w miejscu głodówki.

Dziś te obrazy są częścią historycznej pamięci Związku.

Przypominają, w jak trudnych warunkach i z jakim poświęceniem budowano pozycję naszej oraz jak wiele determinacji wymagała wówczas obrona interesów środowiska maszynistów.

Zaborowski należał do liderów, którzy uznawali, że związek zawodowy musi być gotowy nie tylko do negocjacji, ale również do zdecydowanej konfrontacji, jeżeli rozmowy nie przynoszą rezultatów. Ta postawa stała się swoistym znakiem rozpoznawczym kierowanego przez niego ZZM.

Maszynista w polskim parlamencie

Działalność Jana Zaborowskiego nie ograniczała się do struktur związkowych. W wyborach parlamentarnych w 1993 roku uzyskał mandat posła na Sejm RP II kadencji, startując z listy Unii Pracy w okręgu opolskim.

W latach 1993–1997 uczestniczył w pracach parlamentarnych, zajmując się między innymi sprawami transportu, przekształceń gospodarczych i praw pracowniczych. Był członkiem Komisji Transportu, Łączności, Handlu i Usług, a także kilku komisji nadzwyczajnych.

Szczególnie istotna była jego działalność w podkomisjach pracujących nad projektami ustaw dotyczących restrukturyzacji PKP, transportu kolejowego oraz zaopatrzenia emerytalnego pracowników kolei i ich rodzin.

22 maja 1997 roku Jan Zaborowski przedstawiał w Sejmie poselski projekt ustawy o restrukturyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. W swoim wystąpieniu odnosił się do doświadczeń restrukturyzacji kolei w Niemczech i Wielkiej Brytanii, wskazując na potrzebę ustawowego uregulowania przemian polskiego transportu kolejowego.

Pokazuje to, że Zaborowski nie ograniczał się do protestowania przeciwko decyzjom podejmowanym wobec kolei. Podejmował również próby wpływania na jej przyszłość poprzez działalność ustawodawczą. Doświadczenie maszynisty i lidera związkowego przeniósł na forum parlamentu, gdzie uczestniczył w pracach nad rozwiązaniami dotyczącymi funkcjonowania całego sektora kolejowego.

Czerwiec 1998 – wielki strajk i konfrontacja z rządem Jerzego Buzka

Jednym z najważniejszych i najbardziej dramatycznych wydarzeń w działalności Jana Zaborowskiego był ogólnopolski strajk maszynistów w czerwcu 1998 roku. Konflikt ten zapisał się w historii polskiej kolei jako jeden z największych protestów pracowniczych pierwszej dekady transformacji ustrojowej.

W lutym 1998 roku ZZM przedstawił Ministerstwu Transportu 49 postulatów dotyczących między innymi wynagrodzeń, uprawnień emerytalnych, warunków pracy i przepisów regulujących funkcjonowanie kolei.

Wobec braku satysfakcjonujących rezultatów negocjacji Związek skierował następnie do premiera Jerzego Buzka kolejne postulaty, zapowiadając możliwość rozpoczęcia strajku generalnego. Maszyniści domagali się między innymi zachowania prawa do wcześniejszych emerytur kolejowych, uznania szczególnego charakteru wykonywanej pracy, podwyżek wynagrodzeń oraz przyjęcia rozwiązań służących poprawie sytuacji PKP i całego transportu kolejowego.

Władze państwowe zakwestionowały legalność zapowiedzianego protestu. Rzecznik rządu informował, że strajkujący pracownicy mogą zostać zwolnieni, jeżeli nie powrócą do pracy. Kierownictwo ZZM kategorycznie odrzuciło te groźby.

17 czerwca 1998 roku rozpoczął się bezterminowy strajk generalny maszynistów.

Skala protestu była olbrzymia. Według ówczesnych doniesień prasowych uczestniczyło w nim około 13,5 tysiąca pracowników. W kulminacyjnym momencie przestała kursować połowa pociągów pasażerskich i około 70 procent składów towarowych. Konflikt doprowadził do poważnych zakłóceń funkcjonowania transportu kolejowego w całej Polsce.

Jan Zaborowski znalazł się w centrum tej konfrontacji. Jako prezydent ZZM reprezentował protestujących maszynistów w sporze z rządem i kierownictwem PKP.

Gdy władze zagroziły uczestnikom strajku konsekwencjami dyscyplinarnymi, Zaborowski publicznie zapowiedział, że w przypadku represji wobec maszynistów Związek skieruje skargę do Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Była to konfrontacja wymagająca szczególnej determinacji. Rząd Jerzego Buzka nie zamierzał ustępować pod presją protestu, a uczestnicy strajku musieli liczyć się z możliwością utraty zatrudnienia i innymi konsekwencjami. Konsekwencje dotknęły również samego Zaborowskiego.

Po zakończeniu strajku prokuratura wszczęła postępowanie dotyczące legalności protestu. W listopadzie 1998 roku ówczesna minister sprawiedliwości Hanna Suchocka poinformowała w oficjalnej odpowiedzi na interpelację poselską, że Janowi Zaborowskiemu, jako głównemu organizatorowi strajku, przedstawiono zarzut naruszenia przepisów ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.

Zarzut ten wynikał ze stanowiska prokuratury, według której organizatorzy protestu nie dochowali ustawowych procedur prowadzenia sporu zbiorowego. Zaborowski nie zgadzał się z oceną legalności strajku przedstawianą przez władze.

Strajk z czerwca 1998 roku pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń w historii ZZM. Był demonstracją siły organizacyjnej maszynistów, ale także świadectwem skali konfliktów społecznych towarzyszących przemianom polskiej kolei. Dla Jana Zaborowskiego stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych epizodów jego działalności związkowej, utrwalając jego pozycję jako lidera gotowego do zdecydowanej konfrontacji w obronie postulatów pracowniczych.

Europejska współpraca maszynistów

Istotnym elementem dorobku Jana Zaborowskiego było również wprowadzenie Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce do europejskich struktur współpracy zawodowej. To za jego prezydentury ZZM przystąpił do ALE – organizacji zrzeszającej autonomiczne związki zawodowe maszynistów z różnych krajów Europy.

Był to ważny krok w rozwoju ZZM. Polska organizacja, która dopiero kilka lat wcześniej odbudowała swoje struktury, uzyskała możliwość uczestniczenia w międzynarodowej współpracy, wymiany doświadczeń i reprezentowania interesów polskich maszynistów na forum europejskim.

Znaczenie tej inicjatywy zostało docenione również wiele lat później. W maju 2009 roku, podczas obchodów 20-lecia ALE w Rzymie, Jan Zaborowski uczestniczył w uroczystościach jako członek delegacji ZZM, obok nowego już wówczas prezydenta Leszka Miętka i wiceprezydentów Związku.

Współpraca zapoczątkowana w tamtym okresie jest kontynuowana do dziś. ZZM pozostaje aktywnym uczestnikiem europejskiego ruchu zawodowego maszynistów, a podczas tegorocznego X Kongresu ALE w Warszawie wiceprezydent ZZM Daniel Biernacik został wybrany wiceprezydentem tej międzynarodowej organizacji.

To również część dziedzictwa Jana Zaborowskiego – człowieka, który współtworzył fundamenty dzisiejszej obecności polskich maszynistów na arenie międzynarodowej.

Dziedzictwo i pamięć

Jan Zaborowski kierował Związkiem w czasach, kiedy jego dzisiejsza pozycja nie była jeszcze czymś oczywistym. Organizację trzeba było odbudować, stworzyć struktury, zyskać zaufanie maszynistów, wypracować formy działania i zdobyć uznanie jako samodzielny partner w sporach dotyczących przyszłości polskiej kolei.

Współtworzył ten proces od samego początku.

Pozostał w historii ZZM jako jeden z jego założycieli, pierwszy przewodniczący po reaktywacji, wieloletni prezydent, uczestnik najważniejszych sporów pracowniczych lat 90. i człowiek, który wprowadził organizację do europejskiej wspólnoty maszynistów.

Był także przedstawicielem pokolenia działaczy, dla których działalność związkowa oznaczała niejednokrotnie podejmowanie osobistego ryzyka, konieczność trudnych decyzji i gotowość do przeciwstawienia się presji ze strony władz państwowych oraz kierownictwa wielkiego przedsiębiorstwa.

Historia Jana Zaborowskiego jest w znacznej mierze historią pierwszej dekady odrodzonego Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce. Historią walki o samodzielność, prawa pracownicze, godność zawodu maszynisty i należne mu miejsce w polskim życiu społecznym.

Dziś, 8 października w ostatniej drodze Zmarłemu towarzyszyła delegacja Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce, poczty sztandarowe oraz liczne grono kolegów i przyjaciół ze środowiska związkowego.

Był to czas zadumy, pamięci i wspólnego pożegnania człowieka, który na trwałe zapisał się w pamięci swoich współpracowników i kolegów.

Żegnamy jednego z ludzi, dzięki którym nasz Związek stał się organizacją, jaką jest dzisiaj.

 

Cześć Jego pamięci!

Dziś, 5 października, w Warszawie odbywa się pierwsze posiedzenie Sektora POLREGIO Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce. Obrady otworzyła kol, Renata Kuryło przewodnicząca Sektora.

Sam Sektor POLREGIO jest nową strukturą ZZM, został utworzony decyzją X Krajowego Zjazdu Delegatów ZZM, który obradował na początku czerwca br.

Na początku minutą ciszy uczczono również pamięć kol. Jana Zaborowskiego, jednej z najbardziej zasłużonych postaci w historii ZZM

Podsumowano dotychczasowych ustaleń dotyczących bezpieczeństwa, omówienie apelu maszynistów z 11 września, proponowanych zmian do ZUZP – w tym dodatkowych urlopów oraz nowych stawek dodatku za staż pracy – a także bieżącej sytuacji w spółkach należących do Sektora POLREGIO. Członkowie Rady zapoznali się z propozycją Regulaminu Pracy Rady Sektora POLREGIO ZZM, określającego m.in. zasady organizacji posiedzeń, sposób funkcjonowania Prezydium oraz podstawowe reguły działania Sektora.

W wieku 67 lat zmarł Jan Zaborowski, postać bardzo zasłużona dla naszej organizacji. Jeden ze współzałożycieli organizacji – członek Komitetu Założycielskiego który w 1989 roku doprowadził do sądowej rejestracji ZZM. Prezydent ZZM w latach 1990-1995 i 1997-2001. Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1993-1997.

Rodzinie i najbliższym składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Uroczystości pogrzebowe odbędą się 8 października 2026 roku na Cmentarzu Komunalnym w Olsztynie przy ul. Poprzecznej 9B. O godzinie 14.00 spod Bramy Głównej cmentarza nastąpi wyprowadzenie do miejsca spoczynku.

Dziś w Ministerstwie Infrastruktury odbyło się zapowiadane spotkanie poświęcone przygotowaniu przepisów regulujących czas pracy maszynistów oraz rozwiązaniom związanym z centralnym rejestrem maszynistów.

W rozmowach uczestniczyli m.in. minister infrastruktury Dariusz Klimczak, podsekretarz stanu Piotr Malepszak, członkowie Prezydium Rady Krajowej Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce, przedstawiciele Urzędu Transportu Kolejowego, PKP S.A., PKP Intercity, Związku Samorządowych Przewoźników Kolejowych oraz właściwych departamentów Ministerstwa Infrastruktury.

Najważniejszym efektem spotkania jest decyzja ministra Dariusza Klimczaka o powołaniu zespołu eksperckiego, który ma wypracować propozycję ostatecznych rozwiązań legislacyjnych. Zgodnie z deklaracją ministra prace mają zakończyć się do końca roku.

Podczas rozmów panowała zgodność co do podstawowego założenia – na kolei nie powinny funkcjonować różne systemy czasu pracy maszynistów. Potrzebny jest jeden, spójny system oraz skuteczny nadzór nad rzeczywistym czasem pracy, szczególnie w warunkach zliberalizowanego rynku, na którym to maszynista może wykonywać pracę na rzecz różnych przewoźników.

– Dzisiejsze spotkanie miało konstruktywny przebieg. Determinacja którą zademonstrował minister Dariusz Klimczak, dobrze rokują – podsumował Prezydent ZZM Leszek Miętek.

Dzisiejsze rozmowy są kolejnym zapowiedzianym przez Ministerstwo Infrastruktury krokiem podjętym po działaniach maszynistów 11 września. ZZM od lat wskazuje, że ustawowe uregulowanie czasu pracy maszynistów i możliwość realnego nadzoru nad nim są niezbędne zarówno z punktu widzenia warunków pracy, jak i bezpieczeństwa całego systemu kolejowego.

Teraz rozpoczyna się etap prac nad rozwiązaniami legislacyjnymi.

2 października, odbyło się zwołane w trybie pilnym posiedzenie Sektora CARGO Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce. Sytuacja w PKP CARGO pozostaje trudna i dynamiczna. Po decyzji sądu o cofnięciu spółce zezwolenia na wykonywanie zarządu własnego bieżące zarządzanie przedsiębiorstwem przejął zarządca masy sanacyjnej. W następstwie tej decyzji 1 października członkowie Zarządu PKP CARGO – Zbigniew Prus, Michał Łotoszyński i Paweł Miłek – złożyli rezygnacje z pełnionych funkcji.

Dla Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce najważniejsze pozostaje zabezpieczenie miejsc pracy oraz przyszłości pracowników PKP CARGO. ZZM będzie monitorował sytuację i reagował na decyzje dotyczące dalszego funkcjonowania spółki, jej restrukturyzacji oraz warunków zatrudnienia. Jak podkreśla prezydent ZZM Leszek Miętek, na obecnym etapie trudno przewidzieć, jaki będzie ostateczny kształt spółki i jej dalszego funkcjonowania.

W Warszawie odbył się X Kongres ALE, europejskiej organizacji zrzeszającej związki zawodowe maszynistów z wielu państw Starego Kontynentu. Kongres podsumował dotychczasową działalność ALE, wyznaczył kierunki działania na kolejną kadencję i dokonał wyboru nowych władz organizacji. Prezydentem ALE został Diego Martín Fernandez, a jednym z jego dwóch zastępców wiceprezydent Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce Daniel Biernacik.

Obrady rozpoczęły się we wtorek, 29 września, w Warszawie i zgromadziły delegatów organizacji reprezentujących dziesiątki tysięcy maszynistów z różnych krajów Europy. Dla ZZM tegoroczny Kongres ma dodatkowy, symboliczny wymiar – polski Związek należy do ALE już od 35 lat.

Europejska kolej w okresie wielkich zmian

Dyskusja programowa podczas X Kongresu koncentrowała się na najważniejszych wyzwaniach stojących dziś przed europejską koleją oraz zawodem maszynisty.

Bezpieczeństwo, warunki pracy, nowe technologie, cyfryzacja i sztuczna inteligencja, interoperacyjność kolei, europejskie regulacje dotyczące zawodu maszynisty, a także problem pozyskiwania nowych pracowników; te zagadnienia powracały w kolejnych wystąpieniach i rozmowach delegatów.

Specjalne przemówienie na początku Kongresu wygłosił przedstawiciel Europejskiej Konfederacji Niezależnych Związków Zawodowych CESI Klaus Heeger. Mówił o skali zmian, z którymi mierzy się europejski transport kolejowy – od cyfryzacji i rozwoju sztucznej inteligencji, poprzez Zielony Ład i interoperacyjność, aż po zmiany demograficzne. Wskazywał również na konieczność skuteczniejszego pozyskiwania do kolei młodych ludzi oraz zwiększania udziału kobiet w zawodach kolejowych.

Diego Martín Fernandez nowym prezydentem ALE

Jednym z najważniejszych punktów X Kongresu był wybór władz ALE na kolejną kadencję.

Nowym prezydentem organizacji został Diego Martín Fernandez z hiszpańskiej organizacji SEMAF. W rozmowie przeprowadzonej bezpośrednio po wyborze zwrócił uwagę na potrzebę dalszego wzmacniania współpracy pomiędzy należącymi do ALE organizacjami oraz skutecznego reprezentowania interesów maszynistów wobec instytucji europejskich.

Daniel Biernacik wiceprezydentem ALE

Dla Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce najważniejszym rozstrzygnięciem kadrowym Kongresu jest wybór wiceprezydenta ZZM Daniela Biernacika na stanowisko wiceprezydenta ALE.

– Funkcja jest bardzo prestiżowa, ale również bardzo wymagająca. To dla mnie coś nowego, chociaż w strukturach europejskich działam już od pewnego czasu – mówił Daniel Biernacik po zakończeniu części wyborczej Kongresu.

Przypomniał, że posiada już doświadczenie współpracy zarówno w ramach ALE, jak i z innymi organizacjami europejskimi oraz na poziomie Komisji Europejskiej i Europejskiej Agencji Kolejowej. Obecność przedstawiciela ZZM w ścisłych władzach ALE nabiera szczególnego znaczenia właśnie w momencie, gdy na poziomie europejskim trwają prace dotyczące regulacji bezpośrednio odnoszących się do maszynistów.

Na funkcję wiceprezydenta wybrany został również Vincenzo Multari z włoskiej organizacji FAST Confsal. Nowe Prezydium rozpoczyna działalność w okresie, w którym szereg rozstrzygnięć dotyczących przyszłości zawodu maszynisty oraz funkcjonowania transportu kolejowego zapada lub przygotowywany jest właśnie na szczeblu Unii Europejskiej.

Alan Beroud: Dialog społeczny wpływa na europejskie prawo

Obszernie do tych kwestii odniósł się podczas Kongresu prezes PKP S.A. i przewodniczący CER – Wspólnoty Europejskich Przedsiębiorstw Kolejowych i Zarządców Infrastruktury – Alan Beroud.

Podkreślił znaczenie europejskiego sektorowego dialogu społecznego w kolejnictwie, prowadzonego przy udziale Komisji Europejskiej. Po stronie pracodawców uczestniczy w nim CER, a po stronie pracowników ALE oraz inne organizacje związkowe.

Jak zauważył  Beroud, nie jest to jedynie forum wymiany opinii. Ustalenia wypracowywane w dialogu społecznym mogą później wpływać na rozwiązania prawne tworzone na poziomie całej Unii Europejskiej.

Jednym z najważniejszych tematów jest planowana rewizja europejskiej dyrektywy dotyczącej maszynistów. Zakres zmian może objąć między innymi zasady wydawania licencji i świadectw, kwestie medyczne, szkolenia, wymagania językowe oraz regulacje dotyczące komunikacji i bezpieczeństwa.

Alan Beroud przypomniał, że partnerzy społeczni wypracowali już w tej sprawie wspólne rekomendacje, a publikacja propozycji Komisji Europejskiej spodziewana jest pod koniec 2026 roku.

Osobną kwestią pozostają wymagania językowe w ruchu transgranicznym. CER opowiada się za wykorzystaniem nowych technologii – w tym elektronicznych narzędzi tłumaczeniowych – które mogłyby wspierać komunikację maszynistów.

Czas pracy maszynistów to także sprawa ogólnoeuropejska

Drugim tematem szczególnie istotnym z punktu widzenia środowiska maszynistów jest czas pracy i odpoczynku.

Kwestia ta jest obecnie analizowana w ramach prac Europejskiej Agencji Kolejowej ERA. Przewodniczący Beroud przedstawił w podczas Kongresu stanowisko reprezentowanego przez CER sektora kolejowego, zgodnie z którym ewentualne nowe rozwiązania powinny być oparte na danych i zasadzie proporcjonalności. Trwające obecnie w tym obszarze w ERA obejmują między innymi definicje czasu pracy i odpoczynku oraz możliwe warianty dalszego monitorowania tych parametrów i ich wpływ na przedsiębiorstwa kolejowe.

Według przedstawionego przez Alana Berouda stanowiska PKP i CER pierwszym krokiem powinno być stworzenie europejskiego rejestru licencji maszynistów. Dopiero po jego uruchomieniu możliwe byłoby rozważanie kolejnych instrumentów związanych z monitorowaniem czasu pracy.

To jeden z przykładów obszarów, w których interesy i stanowiska partnerów społecznych nie muszą być identyczne – i właśnie dlatego obecność reprezentacji maszynistów w europejskim dialogu społecznym ma praktyczne znaczenie.

Walka o pieniądze dla kolei

Znaczna część wystąpienia przewodniczącego CER dotyczyła również przyszłości całego europejskiego sektora kolejowego.

Beroud wskazywał przede wszystkim na negocjacje dotyczące nowej wieloletniej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Jak podkreślił, jednym z jego najważniejszych zadań jako przewodniczącego CER jest zapewnienie możliwie silnej pozycji kolei w przyszłym budżecie UE. Finansowanie ma być konieczne między innymi dla rozwoju sieci TEN-T, kolei dużych prędkości, cyfryzacji oraz infrastruktury o znaczeniu strategicznym.

Beroud wskazywał również na rolę kolei w obecnej sytuacji geopolitycznej. Transport kolejowy ma bowiem znaczenie nie tylko gospodarcze i środowiskowe, lecz także dla europejskiego bezpieczeństwa i mobilności wojskowej.

Przewodniczący CER mówił także o negocjowanym obecnie unijnym pakiecie dotyczącym mobilności wojskowej oraz o pracach prowadzonych wspólnie z kolejami ukraińskimi nad zwiększaniem odporności i przygotowania europejskiej sieci kolejowej.

Nowe zasady sprzedaży biletów i kolej dużych prędkości

Wśród najważniejszych europejskich tematów przewodniczący Beroud wymienił również przedstawiony w maju przez Komisję Europejską Passenger Package – pakiet zmian dotyczących między innymi sprzedaży biletów kolejowych, ochrony praw pasażerów podróżujących z wykorzystaniem połączeń różnych przewoźników oraz rezerwacji multimodalnych.

CER deklaruje poparcie dla celu, jakim jest ułatwienie pasażerom podróżowania po Europie, zwracając jednocześnie uwagę na część obowiązków, które – zdaniem organizacji – mogą nadmiernie ograniczać swobodę działalności przewoźników.

Kolejnym priorytetem jest rozwój europejskiej sieci kolei dużych prędkości. Zdaniem CER podstawą jej finansowania nadal powinny pozostać środki publiczne, uzupełniane – zależnie od charakteru konkretnego projektu – pożyczkami, gwarancjami, instrumentami podziału ryzyka i kapitałem prywatnym.

„Potrzebujemy Waszego silnego głosu”

Kończąc swoje wystąpienie, Alan Beroud zwrócił się bezpośrednio do obecnych na sali maszynistów.

Podkreślił, że znajdują się oni „na pierwszej linii kolejowej mobilności”, a ich głos jest potrzebny zarówno w dyskusji o finansowaniu kolei, jak i o przyszłym modelu jej funkcjonowania.

– Potrzebujemy waszego silnego, zdecydowanego głosu w sprawie finansowania i zabezpieczenia przyszłego rozwoju kolei – zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i na poziomie krajowym – mówił.

Jak podkreślił, pomimo różnych punktów widzenia partnerów społecznych istnieje wspólny interes w rozwijaniu sektora kolejowego.

„Tylko silny i zjednoczony sektor może naprawdę wywierać wpływ” – podsumował przewodniczący CER.

Leszek Miętek: Wspólny interes kolei ponad podziałem pracodawcy-pracownicy

Bezpośrednio po wystąpieniu Alana Berouda głos zabrał prezydent ZZM Leszek Miętek. Zwrócił uwagę, że mimo naturalnych różnic pomiędzy stroną pracowniczą a pracodawcami w wielu fundamentalnych sprawach dotyczących przyszłości kolei istnieje szerokie pole wspólnego interesu.

– Jako pracownicy, maszyniści i związkowcy mamy bardzo zbieżne poglądy z pracodawcami na przyszłość kolei i kierunki jej rozwoju – podkreślił.

Jak zaznaczył, nie ma dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw kolejowych bez pracowników, podobnie jak nie można skutecznie bronić miejsc pracy bez silnego i rozwijającego się sektora. Odwołując się do polskich doświadczeń współpracy z prezesem PKP S.A., Miętek wskazał, że właśnie takie podejście powinno stanowić istotę dialogu społecznego.

Przewodniczący ZZM dodał jednocześnie, że pracownicy i pracodawcy kolei mają często także wspólnych przeciwników – przede wszystkim tam, gdzie decyzje polityczne prowadzą do osłabiania konkurencyjności transportu kolejowego wobec innych gałęzi transportu. W jego ocenie reprezentacja maszynistów może być naturalnym sojusznikiem pracodawców wszędzie tam, gdzie chodzi o obronę wspólnych interesów całego sektora.

Miętek wyraził nadzieję, że warszawskie spotkanie może stać się początkiem bardziej otwartego europejskiego dialogu pomiędzy pracodawcami a ALE. Zwłaszcza w sprawach, w których interes rozwoju kolei jest wspólny.

35 lat ZZM w europejskiej rodzinie maszynistów

Warszawski Kongres ma dla ZZM również wymiar symboliczny. Związek od 35 lat uczestniczy w pracach ALE i współtworzy europejską współpracę organizacji reprezentujących maszynistów.

Wybór Daniela Biernacika na stanowisko wiceprezydenta ALE wzmacnia udział ZZM w tej współpracy właśnie w okresie, gdy na szczeblu europejskim przygotowywane są decyzje dotyczące między innymi kwalifikacji maszynistów, warunków wykonywania zawodu, czasu pracy, nowych technologii i przyszłego modelu funkcjonowania kolei.

Problemy polskiej kolei pozostają naturalnie podstawowym obszarem działalności ZZM. Coraz więcej regulacji, które później bezpośrednio dotyczą polskich maszynistów, powstaje jednak na szczeblu europejskim. Obecność Związku tam, gdzie te rozwiązania są dyskutowane i przygotowywane, jest więc nie dodatkiem do działalności krajowej, lecz jednym z narzędzi skutecznego reprezentowania interesów maszynistów.

X Kongres ALE w Warszawie otworzył kolejny etap tej współpracy – z nowym przedstawicielem ZZM w Prezydium europejskiej organizacji. Wcześniej funkcję wiceprezydenta ALE pełnił przez 20 lat Leszek Miętek, prezydent ZZM.

Dokładnie sto lat temu, 24 września 1926 roku, rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego utworzono przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe. 

Był to jeden z najważniejszych etapów budowy nowoczesnego państwa po odzyskaniu niepodległości. Polska kolej najpierw połączyła ziemie, które przez ponad wiek pozostawały pod trzema zaborami, a przez kolejne dziesięciolecia współtworzyła rozwój gospodarczy i społeczny kraju. 

Historia PKP to przede wszystkim historia ludzi kolei. To kolejne pokolenia maszynistów, dyżurnych ruchu, konduktorów, pracowników technicznych, drużyn trakcyjnych, służb utrzymania, kolejarzy pracujących na dworcach, w warsztatach, zakładach i administracji. Ludzi, dla których kolej była i pozostaje nie tylko miejscem pracy, lecz także służbą wymagającą odpowiedzialności, profesjonalizmu, dyscypliny i szczególnej troski o bezpieczeństwo. 

Przez sto lat zmieniały się lokomotywy, wagony, technologie, infrastruktura i organizacja kolei. Niezmienny pozostaje jednak kolejarski etos. Nasze poczucie odpowiedzialności za drugiego człowieka i świadomość, że bez ludzi wykonujących swoją codzienną służbę kolej po prostu nie pojedzie. 

W dniu tego wyjątkowego jubileuszu Prezydium Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce składa serdeczne życzenia wszystkim pracownikom kolei – obecnym i emerytowanym – a szczególnie maszynistkom i maszynistom, którzy każdego dnia bezpiecznie prowadzą pociągi po polskiej sieci kolejowej. 

Życzymy satysfakcji i dumy z wykonywanej pracy, bezpiecznej służby, szacunku należnego kolejarskim zawodom oraz dalszego rozwoju polskiej kolei – nowoczesnej, bezpiecznej i przyjaznej zarówno dla jej pracowników, jak i pasażerów. 

Wszystkiego najlepszego z okazji 100-lecia Polskich Kolei Państwowych! Niech kolej nadal łączy ludzi, miasta i pokolenia! 

Prezydium Rady Krajowej
Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce 

 

W najnowszym wydaniu naszego miesięcznika sporo miejsca poświęcamy temu, co dla środowiska maszynistowskiego najważniejsze – bezpieczeństwu, odpowiedzialności i przyszłości naszego zawodu.

30 lat Dnia Maszynisty
Relacjonujemy jubileuszowe Centralne Obchody Europejskiego Dnia Maszynisty Kolejowego w Masłowie. Obecność ministra Infrastruktury Dariusza Klimczaka miała w tym roku szczególne znaczenie. Jego wizyta przypadła zaledwie tydzień po działaniach podjętych 11 września przez ZZM w związku z bezpieczeństwem na przejazdach kolejowo–drogowych.

Była uroczysta akademia, chwile refleksji, rozmowy o bezpieczeństwie, spotkania, wspólna zabawa i Bal Maszynistów. W wydarzeniu uczestniczyło blisko 300 maszynistów i maszynistek wraz z najbliższymi.

Maszyniści mówią „dość”!
Podsumowujemy ogólnopolską akcję z 11 września, będącą odpowiedzią na pogarszający się stan bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych. Piszemy o jej przebiegu, reakcji pasażerów i zapowiedzianych działaniach legislacyjnych.

„Houston, mamy problem” – mówi Prezydent ZZM Leszek Miętek
W specjalnym wystąpieniu z okazji Europejskiego Dnia Maszynisty wskazuje, dlaczego bezpieczeństwo na kolei musi zaczynać się od słuchania ludzi, którzy pracują najbliżej realnych zagrożeń. Przywołuje historię misji Apollo 13 jako przykład tego, jak ważne są współpraca, zaufanie i właściwe reagowanie na sygnały o problemach.

Ważny apel Rady Krajowej ZZM
Rada Krajowa przypomina maszynistom o bezwzględnym przestrzeganiu procedur bezpieczeństwa, zgłaszaniu nieprawidłowości, przeciwdziałaniu przemęczeniu i eliminowaniu czynności rozpraszających uwagę podczas prowadzenia pociągu.

Sprawy pracownicze
Piszemy również o porozumieniu płacowym w Arriva RP oraz żądaniach płacowych organizacji związkowych w PKP Intercity. W Arriva porozumienie przewiduje wzrost wynagrodzenia zasadniczego o 900 zł w dwóch transzach – od października 2026 i stycznia 2027 roku.

Bo siła Związku to ludzie
W numerze znajdziecie także informacje z organizacji zakładowych, sylwetki kolegów odchodzących na emeryturę, wydarzenia i tradycje naszego środowiska oraz wiele innych materiałów.

Zapraszamy do lektury wrześniowego „Głosu Maszynisty”!

W Centralnych Obchodach Europejskiego Dnia Maszynisty Kolejowego 2026 w Masłowie uczestniczył Minister Infrastruktury Dariusz Klimczak, który podczas uroczystej akademii wygłosił przemówienie do zgromadzonych maszynistów i zaproszonych gości.

Obecność ministra miała w tym roku szczególne znaczenie. Do spotkania doszło zaledwie tydzień po działaniach podjętych 11 września przez Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce w związku z bezpieczeństwem na przejazdach kolejowo–drogowych. Akcja została zakończona przed czasem po rozmowach przedstawicieli ZZM z kierownictwem Ministerstwa Infrastruktury.

Minister Dariusz Klimczak bezpośrednio nawiązał do tamtych wydarzeń. Podziękował maszynistom oraz Prezydentowi ZZM Leszkowi Miętkowi za sposób prowadzenia dialogu i osiągnięcie porozumienia.

– Myślę, że w tamten piątek udowodniliśmy, że potrafimy ze sobą rozmawiać – mówił minister.

Podkreślił, że środowisko maszynistów potrafiło z jednej strony „postawić wielki akcent i zwrócić uwagę opinii publicznej, a z drugiej znaleźć rozwiązanie uwzględniające dobro pasażerów i funkcjonowanie kolei”.

Minister mówił również o bezpieczeństwie na przejazdach kolejowo–drogowych i rozpoczętych zmianach legislacyjnych. Wskazał na zaostrzenie odpowiedzialności za szczególnie niebezpieczne zachowania kierowców na przejazdach oraz podkreślił, że bezpieczeństwo kolei pozostaje jednym z najważniejszych obszarów działania resortu.

Istotną częścią wystąpienia były podziękowania skierowane bezpośrednio do maszynistów – za profesjonalizm, odpowiedzialność, zaangażowanie oraz codzienną służbę. 

Minister zwrócił także uwagę na rolę instruktorów i osób szkolących nowe pokolenia pracowników kolei.

Dariusz Klimczak podkreślił również znaczenie dalszego dialogu z reprezentacją pracowników. Przypomniał o rozmowach prowadzonych w poprzednich dniach z Prezydentem ZZM Leszkiem Miętkiem i zapowiedział dalsze zmiany dotyczące funkcjonowania kolei.

W swoim wystąpieniu minister odniósł się także do inwestycji kolejowych, zakupu nowego taboru, rozwoju kolei dużych prędkości oraz znaczenia krajowych producentów i polskiego przemysłu dla realizowanych zamówień.

Na zakończenie życzył maszynistom satysfakcji z wykonywanej pracy, uznania ze strony pasażerów i pracodawców oraz poprawy warunków pracy i wynagrodzeń.

Wystąpienie Ministra Infrastruktury Dariusza Klimczaka było jednym z najważniejszych punktów tegorocznych Centralnych Obchodów Europejskiego Dnia Maszynisty Kolejowego, szczególnie w kontekście intensywnych rozmów dotyczących bezpieczeństwa, które w ostatnich dniach prowadził ZZM z przedstawicielami administracji państwowej.

Podczas uroczystej akademii kilkudziesięciu uczestników otrzymało odznaczenia. Minister infrastruktury wręczył resortowe odznaki „Zasłużony dla Transportu RP” oraz „Zasłużony dla Kolejnictwa”.

Zapraszamy do obejrzenia pełnego wystąpienia Ministra Infrastruktury Dariusza Klimczaka.

Minister Klimczak dziękuje maszynistom za służbę, poświęcenie i dialog społeczny

 

 

Blisko 300 maszynistów i maszynistek wraz z najbliższymi spotkało się w malowniczym Masłowie w Górach Świętokrzyskich, by wspólnie świętować jubileuszowe Centralne Obchody Europejskiego Dnia Maszynisty Kolejowego.

Przyszedł czas na wydarzenie jedyne w swoim rodzaju – Bal Maszynistów i Maszynistek. Wcześniej były wspomnienia, chwile zadumy, rozmowy o bezpieczeństwie na kolei, odznaczenia, modlitwa, a przede wszystkim wyjątkowa atmosfera integracji i wspólnoty.

Tegoroczne obchody mają szczególny wymiar, bo stuknęło 30 lat od pierwszych Centralnych Obchodów Europejskiego Dnia Maszynisty Kolejowego, które odbyły się w 1996 roku w Czerwieńsku. Jubileuszowa edycja została przygotowana przez kolegów ze Świętokrzyskiego ZZM w Kielcach, na czele z przewodniczącym Wiesławem Kozakiem.

Przez trzy dekady Centralne Obchody Europejskiego Dnia Maszynisty Kolejowego stały się trwałym elementem życia ZZM – wydarzeniem, które łączy kolejne pokolenia maszynistów, przypomina o wspólnych wartościach i wzmacnia więzi całego środowiska.

Święto, które łączy

Obchody od początku miały dwa wymiary – oficjalny i integracyjny. Był więc czas na refleksję, modlitwę i rozmowę o najważniejszych problemach środowiska, ale nie zabrakło również okazji do odpoczynku, integracji i dobrej zabawy.

Dzień przed głównymi uroczystościami chętni uczestnicy wyruszyli na Święty Krzyż, aby odwiedzić benedyktyńskie opactwo i przejść fragmentem słynnego szlaku prowadzącego od Świętej Katarzyny. Góry Świętokrzyskie stworzyły dla tego spotkania wyjątkową scenerię.

Rano przyszedł czas na chwilę wyciszenia. Podczas polowej Mszy Świętej, odprawionej na terenie hotelu Przedwiośnie, uczestnicy zwrócili się o wstawiennictwo do św. Katarzyny Aleksandryjskiej – patronki kolejarzy. Wspólnie modlono się również o bezpieczeństwo na kolei oraz o to, by każdy maszynista po zakończonej służbie mógł bezpiecznie wrócić do domu. Nabożeństwo celebrował ks. Dominik Koston z parafii pw. św. Prokopa w Krzcięcicach. W homilii duchowny podkreślił ogromną odpowiedzialność, jaka spoczywa na maszynistach oraz ich znaczenie dla prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania całego systemu kolejowego.

Bezpieczeństwo przede wszystkim

Centralnym punktem obchodów była uroczysta akademia. Prowadzący ją wiceprezydent ZZM Daniel Biernacik rozpoczął od minuty ciszy poświęconej pamięci tych, którzy w ostatnim czasie odeszli na wieczną służbę. Był to moment szczególny – przypominający, że za kolejarską tradycją, służbą i codzienną pracą stoją konkretni ludzie, ich życie i historie.

Oficjalną część spotkania rozpoczął prezydent ZZM Leszek Miętek. W swoim wystąpieniu odniósł się do najważniejszych problemów, z jakimi mierzy się dziś środowisko maszynistów, szczególnie w kontekście bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Podkreślił znaczenie odpowiedzialnej służby maszynistów i potrzebę konsekwentnego działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa na kolei.

Po nim głos zabrali licznie przybyli goście. W Masłowie pojawili się przedstawiciele administracji państwowej, największych spółek kolejowych, organizacji związkowych, instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo oraz samorządu.

Administrację państwową reprezentował minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Wśród przedstawicieli spółek kolejowych znaleźli się m.in. prezes PKP SA Alan Beroud, prezes PKP Intercity Janusz Malinowski, prezes Polregio Andrzej Pawłowski, prezes PKP Cargo SA w restrukturyzacji Zbigniew Prus, prezes PKP SKM w Trójmieście Eugeniusz Manikowski oraz członek zarządu Warszawskiej Kolei Dojazdowej Piotr Madej.

Środowisko związkowe reprezentował przewodniczący OPZZ Piotr Ostrowski, natomiast instytucje związane z bezpieczeństwem kolei – wiceprezes Urzędu Transportu Kolejowego Marcin Trela oraz przedstawiciel Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych Arkadiusz Kowalski. W uroczystości uczestniczyli także wójt gminy Masłów Tomasz Lato oraz koordynator Polskiego Lobby Przemysłowego Paweł Soroka.

W wystąpieniach gości wielokrotnie powracał jeden wspólny motyw – znaczenie maszynisty dla kolei. Padały słowa uznania i podziękowania za trudną, wymagającą i odpowiedzialną służbę. Podkreślano profesjonalizm maszynistów, ich odpowiedzialność za bezpieczeństwo pasażerów i prowadzonego pociągu oraz rolę pełnioną w całym systemie transportowym.

Odznaczenia za służbę i zaangażowanie

Jubileuszowe obchody były również okazją do uhonorowania osób szczególnie zasłużonych dla transportu, kolejnictwa i środowiska maszynistowskiego.

Podczas uroczystej akademii kilkudziesięciu uczestników otrzymało odznaczenia. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak wręczył resortowe odznaki „Zasłużony dla Transportu RP” oraz „Zasłużony dla Kolejnictwa”. Z kolei prezydent ZZM Leszek Miętek uhonorował zasłużonych działaczy i członków organizacji medalami „Zasłużony dla ZZM”.

A teraz… bal!

Po części oficjalnej przyszła pora na mniej formalną odsłonę święta. Wieczorem rozpoczął się tradycyjny Bal Maszynistów i Maszynistek, będący od lat jednym z najbardziej wyczekiwanych punktów obchodów. Blisko 300 osób – maszynistów, członków ich rodzin i zaproszonych gości – bawi się wspólnie w Masłowie.

Jest muzyka, taniec, rozmowy i wspomnienia. Na chwilę można odłożyć codzienne obowiązki, odetchnąć po kolejnych miesiącach odpowiedzialnej służby i po prostu być razem. Bo od trzech dekad jednym z najważniejszych elementów naszego święta jest właśnie integracja ludzi, których na co dzień łączy mundur, kolej i odpowiedzialność, a poza służbą także przyjaźń i poczucie przynależności do jednej wielkiej rodziny ZZM.

Partnerami Centralnych Obchodów Dnia Maszynisty Kolejowego w Masłowie są: PKP SA, PKP Intercity, Polregio, Koleje Śląskie, Szybka Kolej Miejska w Warszawie, Warta i Plus.